Rủi ro hóa đơn đầu vào và những điều kế toán cần nắm

Ngày đăng 30-06-2023
Rủi ro hóa đơn đầu vào là một trong những thách thức quan trọng mà các kế toán phải đối mặt trong quá trình xử lý thông tin tài chính. Hơn thế, dưới sức nóng của sự việc danh sách 524 doanh nghiệp rủi ro hóa đơn điện tử, các kế toán càng phải thận trọng hơn trong việc rà soát hóa đơn đầu vào. Vậy những yếu tố nào gây nên rủi ro của hóa đơn đầu vào, chúng ta cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây.
 
 

Hóa đơn đầu vào là gì ?



Hóa đơn đầu vào là một loại tài liệu chứng từ do nhà cung cấp cung cấp cho khách hàng
 
Hóa đơn đầu vào là một loại tài liệu chứng từ do nhà cung cấp cung cấp cho khách hàng để xác nhận việc bán hàng hoặc dịch vụ đã được thực hiện và tiền đã được thanh toán. Đây là một bước quan trọng trong quá trình thanh toán tiền cho nhà cung cấp và đồng thời quản lý chi phí của doanh nghiệp. Hay nói cách khác, hóa đơn đầu vào chính là hóa đơn hóa đơn mua hàng.

 
Hóa đơn đầu vào điện tử là gì ?
 

Hóa đơn mua hàng được chuyển đổi dưới dạng điện tử
 
Hóa đơn điện tử đầu vào là một hình thái của hóa đơn đầu vào. Theo quy định của tổng cục thuế ban hành Nghị định 123/2020/NĐ-CP tất cả doanh nghiệp buộc phải chuyển đổi sử dụng hóa đơn điện tử. Điều đó đồng nghĩa với việc hóa đơn mua hàng cũng được chuyển đổi dưới dạng điện tử.

► Xem thêm: Phần mềm kế toán được dùng cho những đối tượng doanh nghiệp nào?
 
Các hình thức rủi ro hóa đơn đầu vào của doanh nghiệp
 

Rủi ro hóa đơn đầu vào của doanh nghiệp có nhiều yếu tố

 
Doanh nghiệp ma không có hoạt động kinh doanh thực tế: Các doanh nghiệp ma được thành lập với mục đích chính là bán hóa đơn, thay vì thực hiện các hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ thực tế. Chúng chỉ tạo ra các hoạt động giả mạo nhằm trục lợi bằng cách bán hóa đơn cho các doanh nghiệp khác để chiếm đoạt tiền thuế hoặc tạo ra các giao dịch giả mạo.
 
Hợp tác với doanh nghiệp bán hóa đơn khác: Một số doanh nghiệp "ma" có thể liên kết với nhau hoặc với các doanh nghiệp bán hóa đơn hợp pháp khác để tạo ra các hoạt động mua bán giả mạo. Chẳng hạn, họ có thể mua hóa đơn từ các doanh nghiệp "ma" khác và sử dụng chúng để tạo ra các giao dịch giả mạo, nhằm hợp thức hóa đầu vào, đầu ra và tránh nghĩa vụ thuế.
 
Mua hóa đơn để giảm nghĩa vụ thuế: Có trường hợp các cá nhân hoặc doanh nghiệp đang hoạt động thực tế, nhưng họ mua hóa đơn từ các doanh nghiệp "ma" để hợp thức hóa các hàng hóa và dịch vụ đã mua, mặc dù thực tế không có hóa đơn hoặc các thông tin chi phí khác. Điều này cho phép họ giảm giá trị nghĩa vụ thuế phải nộp và gian lận trong việc kê khai tài chính.

Những yếu tố gây nên rủi ro của hóa đơn đầu vào điện tử



Vụ Kê khai và Kế toán thuế công bố những dấu hiệu rủi ro gian lận trọng hoá đơn điện tử 
 
Theo Vụ Kê khai và Kế toán thuế công bố những dấu hiệu rủi ro gian lận trọng hoá đơn điện tử 
 

Giả mạo hồ sơ đăng ký doanh nghiệp

 
Thủ tục đăng ký doanh nghiệp (bao gồm đăng ký mới và thay đổi thông tin) hiện nay rất đơn giản, thuận lợi. Theo đó, giấy tờ pháp lý của cá nhân đại diện pháp luật hoặc chủ sở hữu chỉ cần một trong ba loại là bản sao (không quy định phải công chứng, chứng thực) chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân hoặc hộ chiếu.
 
Cùng với đó, khi thực hiện hồ sơ nộp điện tử, cá nhân không phải đến cơ quan đăng ký kinh doanh, các giấy tờ pháp lý nộp kèm theo là bản scan. Hiện nay, hệ thống đăng kí kinh doanh chưa tự động kiểm soát dữ liệu nên xảy ra nhiều trường hợp có dấu hiệu sử dụng giấy tờ pháp lý của cá nhân không phù hợp khi đăng ký doanh nghiệp.
 
Đáng chú ý, các đối tượng có thể kê khai thông tin đăng ký doanh nghiệp không chính xác; cá nhân đăng ký nhiều doanh nghiệp, sau đó bỏ địa điểm kinh doanh để thành lập doanh nghiệp khác với mục đích mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp...
 

Doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký



Số lượng doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký ngày càng tăng
 
Các doanh nghiệp thành lập với mục đích gian lận về hóa đơn thường chỉ hoạt động trong một thời gian ngắn khoảng hơn 1 năm đến 2 năm sau đó tạm ngừng hoặc dừng hoạt động nhưng không làm thủ tục với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế để tránh thanh tra, kiểm tra của các cơ quan chức năng. Khi cơ quan thuế đưa vào danh sách thanh tra, kiểm tra thì doanh nghiệp đã làm thủ tục tạm ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động kinh doanh tại địa chỉ đã đăng ký.
 
Theo thống kê, số lượng doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký ngày càng tăng và chiếm tỷ trọng lớn trong số các doanh nghiệp chấm dứt hoạt động. Cụ thể, lũy kế tính đến ngày 17/4/2023 là 384.801 doanh nghiệp. Trong đó, có doanh nghiệp vẫn còn nợ thuế, chưa hoàn thành nghĩa vụ khai thuế, có nhiều hành vi vi phạm pháp luật thuế và các doanh nghiệp mua bán hóa đơn đều thuộc nhóm này.
 
Cá nhân khi tham gia thành lập doanh nghiệp mới, cá nhân quản lý doanh nghiệp mới thành lập đồng thời đã tham gia thành lập doanh nghiệp, quản lý doanh nghiệp hiện đã không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, có vi phạm pháp luật về thuế nhưng chưa có chế tài kiểm soát, ngăn chặn.
 
Luật Doanh nghiệp hiện hành quy định về thành lập doanh nghiệp rất thông thoáng để khuyến khích doanh nghiệp thành lập và hoạt động sản xuất kinh doanh, đóng góp cho nền kinh tế và cho xã hội. Tuy nhiên, nhiều cá nhân chủ doanh nghiệp hoặc đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, cổ đông góp vốn của doanh nghiệp vi phạm pháp luật, sau đó tiếp tục đăng ký hoặc tham gia thành lập các doanh nghiệp mới trong khi doanh nghiệp cũ của các cá nhân này đang vi phạm pháp luật về thuế (bỏ địa điểm kinh doanh, mua bán hóa đơn bất hợp pháp...), vi phạm pháp luật về đăng ký kinh doanh (giải thể chỉ nộp hồ sơ đến cơ quan thuế không nộp đến cơ quan đăng ký kinh doanh), nợ thuế lớn hoặc nợ thuế trong thời gian dài.
 

Người nộp thuế có thay đổi thông tin đăng ký thuế làm thay đổi cơ quan thuế quản lý trực tiếp nhiều lần kể từ khi thành lập

 
Để trốn tránh sự kiểm tra, phát hiện của cơ quan Thuế và các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp thường xuyên chuyển địa điểm; cá nhân sinh sống ở địa bàn này hoặc có địa điểm kinh doanh ở địa bàn này nhưng trụ sở chính của doanh nghiệp ở các địa bàn khác nơi sinh sống, kinh doanh…
 
Địa điểm kinh doanh không có thật hoặc hợp đồng thuê nhà giả mạo để đăng ký địa điểm kinh doanh; cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế chưa có thông tin kiểm soát địa điểm kinh doanh có đúng địa chỉ đăng ký hay không.
 
Một thủ đoạn khác đó là thay đổi thông tin người đại diện pháp luật bằng hình thức “mua lại doanh nghiệp” đã thành lập nhưng không hoạt động trên thực tế hoặc hoạt động cầm chừng không hiệu quả để thực hiện các hành vi mua bán hóa đơn.
 

Người nộp thuế đăng ký tạm ngừng, khôi phục tạm ngừng nhiều lần

 
Trên thực tế, hiện đã có nhiều doanh nghiệp trong thời gian tạm ngừng kinh doanh đã không chấp hành các quyết định, thông báo của cơ quan quản lý thuế về đôn đốc thu nợ, cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế...
 
Đa số các doanh nghiệp không chấp hành này sau khi hết thời gian đăng ký tạm ngừng kinh doanh đều thực hiện bỏ địa chỉ kinh doanh mà không khai báo với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và thành lập doanh nghiệp mới tiếp tục vi phạm pháp luật.

Tạm kết

Trên đây là một số rủi ro hóa đơn đầu vào và những điều kế toán cần biết để giảm thiểu rủi ro trong quá trình xử lý hóa đơn. Việc hiểu và áp dụng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát cần thiết là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác và tuân thủ quy định pháp luật. Bằng việc nắm vững thông tin và công nghệ mới nhất, các kế toán có thể đóng góp tích cực vào quá trình quản lý hóa đơn đầu vào và tăng cường hiệu suất công việc của mình.

Tại Asoft có cung cấp những giải pháp phần mềm kế toán được thiết kế đặc thù nhằm nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, tối ưu hiệu quả. Công ty cổ phần Asoft - hơn 20+ năm kinh nghiệm thực chiến trong lĩnh vực chuyển đổi số, cung cấp giải pháp phần mềm cho hơn 3500+ khách hàng. Nếu quý khách muốn hiểu rõ hơn về các giải pháp cho doanh nghiệp quý khách có thể Đăng ký ngay hoặc liên hệ với ASOFT qua hotline để được tư vấn, hỗ trợ và trải nghiệm demo phần mềm hoàn toàn miễn phí. 
 
Ban biên tập Asoft